:~$ newsletter --subscribe
cat ~/artykuly/algorytmy/szyfr-cezara.md

Szyfr Cezara

Szyfr Cezara (szyfr przesuwający) jest jednym z najstarszych znanych szyfrów. Jest on zbudowany na zasadzie szyfru podstawieniowego gdzie każda litera, tekstu niezaszyfrowanego zastępowana jest oddaloną od niej o stałą liczbę pozycji w alfabecie inną literą. W szyfrze Cezara nie rozróżnia się dużych i małych liter.

Obecnie Szyfr Cezara nie gwarantuje żadnego bezpieczeństwa.

Zasada działania Szyfru Cezara jest bardzo prosta:

Szyfr Cezara

Każdą literę tekstu niezaszyfrowanego zastępujemy inną przesuniętą względem litery kodowanej o stałą liczbę pozycji w alfabecie. Na przykład dla litery „a” (kod ASCII 97) przy przesunięciu o 2, literą kodowaną będzie „c” (kod ASCII 99) itd.

Przeanalizujmy prosty program szyfrujący szyfrem Cezara. Aplikacja została napisana w języku C#:

csharp
using System;
class Program
{
    public static void Main()
    {
        Console.WriteLine("Proszę wciskać dowolne klawisze.");
        ConsoleKeyInfo keyInfo;
        do
        {
            keyInfo = Console.ReadKey(true);
            if (keyInfo.KeyChar >= 97 && keyInfo.KeyChar <= 122)
            {
                char znak = (char)(((keyInfo.KeyChar - 97 + 2) % 26) + 97);
                Console.WriteLine(znak);
            }
        } while (keyInfo.Key != ConsoleKey.Escape);
    }
}

Głównym elementem programu, który odpowiedzialny jest za szyfrowanie jest ten fragment:

python
char znak = (char)(((keyInfo.KeyChar - 97 + 2) % 26) + 97);

Działa on w następujący sposób:

  1. Najpierw pobieramy kod ASCII wprowadzonego znaku ( keyInfo.KeyChar ),
  2. Następnie odejmujemy 97 (kod ASCII litery „a”), aby zamienić literę na jej pozycję w alfabecie (0-25),
  3. do pozycji dodajemy wartość przesunięcia (tutaj: 2) i wykonujemy dzielenie modulo 26, czyli przez liczbę liter alfabetu – dzięki temu koniec alfabetu „zawija się” na jego początek,
  4. na końcu dodajemy z powrotem 97, aby otrzymać kod ASCII zaszyfrowanej litery.

Dzięki tak przygotowanemu algorytmowi każda litera zostanie odpowiednio zakodowana.

Szyfr Cezara w C++:

cpp
#include <iostream>
#include <string>

using namespace std;

void szyfrowanie(string &tekst)
{
    int dlugosc = tekst.length();

    for(int i=0;i<dlugosc;i++)
        tekst[i] = (char)(((tekst[i] - 97 + 2) % 26) + 97);
}

int main() {

    string tekst;

    cout << "Podaj tekst:n";
    cin >> tekst;

    szyfrowanie(tekst);

    cout << "Po zaszyfrowaniu:n";
    cout << tekst;

    return 0;
}

Szyfr Cezara w Pythonie

Dla kompletu ta sama zasada zapisana w Pythonie. Tym razem przesunięcie przekazujemy jako parametr, obsługujemy też duże litery i pomijamy znaki, które nie są literami (spacje, cyfry, znaki interpunkcyjne):

python
def szyfruj(tekst, przesuniecie):
    wynik = ""
    for znak in tekst:
        if znak.isalpha():
            baza = ord('a') if znak.islower() else ord('A')
            wynik += chr((ord(znak) - baza + przesuniecie) % 26 + baza)
        else:
            wynik += znak          # spacje, cyfry itd. zostawiamy bez zmian
    return wynik


print(szyfruj("Ala ma kota", 3))   # Dod pd nrwd

Deszyfrowanie

Odszyfrowanie jest banalnie proste. Wystarczy przesunąć litery w drugą stronę, czyli o tę samą wartość ze znakiem minus. Możemy więc wykorzystać tę samą funkcję:

python
def deszyfruj(tekst, przesuniecie):
    return szyfruj(tekst, -przesuniecie)


print(deszyfruj("Dod pd nrwd", 3))   # Ala ma kota

Jak łamie się szyfr Cezara?

Jak wspomnieliśmy na początku, dziś szyfr Cezara nie daje żadnego bezpieczeństwa. Powód jest prosty. Przesunięć jest tylko 25, więc szyfr można złamać w kilka chwil, nawet bez znajomości klucza. Służą do tego dwie klasyczne metody.

Atak siłowy (brute force) polega po prostu na sprawdzeniu wszystkich możliwych przesunięć i wybraniu tego, które daje sensowny tekst:

python
szyfrogram = "Dod pd nrwd"
for przesuniecie in range(1, 26):
    print(przesuniecie, "->", deszyfruj(szyfrogram, przesuniecie))
# jedno z 25 wyswietlen bedzie czytelnym tekstem: "Ala ma kota"

Analiza częstości to metoda sprytniejsza, przydatna zwłaszcza przy długich tekstach. W każdym języku niektóre litery występują znacznie częściej niż inne (w polskim są to m.in. „a”, „i”, „o”, „e”, w angielskim „e”). Wystarczy więc policzyć, która litera pojawia się w szyfrogramie najczęściej, założyć, że odpowiada najczęstszej literze danego języka, i z tej różnicy odczytać przesunięcie. To właśnie dlatego proste szyfry podstawieniowe, mimo ogromnej liczby kombinacji, są w praktyce łatwe do złamania, a bezpieczeństwo współczesnej kryptografii opiera się na zupełnie innych fundamentach matematycznych.

Szyfr Cezara w Javie

Ta sama para funkcji w Javie. Dodatek + 26 w wyrażeniu zabezpiecza deszyfrowanie: w Javie reszta z dzielenia liczby ujemnej jest ujemna, więc bez niego przesunięcie wstecz wychodziłoby poza alfabet:

java
public class Main {

    public static String szyfruj(String tekst, int przesuniecie) {
        StringBuilder wynik = new StringBuilder();
        for (char znak : tekst.toCharArray()) {
            if (Character.isLetter(znak)) {
                char baza = Character.isLowerCase(znak) ? 'a' : 'A';
                wynik.append((char) (((znak - baza + przesuniecie) % 26 + 26) % 26 + baza));
            } else {
                wynik.append(znak);   // spacje, cyfry itd. bez zmian
            }
        }
        return wynik.toString();
    }

    public static String deszyfruj(String tekst, int przesuniecie) {
        return szyfruj(tekst, -przesuniecie);
    }

    public static void main(String[] args) {
        System.out.println(szyfruj("Ala ma kota", 3));    // Dod pd nrwd
        System.out.println(deszyfruj("Dod pd nrwd", 3));  // Ala ma kota
    }
}
udostępnij: ·
Łukasz Dudziński
Łukasz Dudziński · założyciel i autor
Pasjonat informatyki, a zwłaszcza programowania. Zwariowany maniak na tle nowych technologii oraz komputerów. W wolnych chwilach bloger... więcej-o-mnie →
ls ~/artykuly/powiazane --limit 3
komentarze --count 0
rss dla komentarzy →

// brak komentarzy — bądź pierwszy

dodaj-komentarz

Komentarze są moderowane. Podane dane przetwarzamy wyłącznie w celu publikacji komentarza (polityka prywatności).