:~$ newsletter --subscribe
cat ~/artykuly/frontend/kodujemy-w-xhtml-u.md

Kodujemy w HTML-u

Wstęp

W tym artykule poznamy kolejne elementy języka HTML. Dowiemy się czym są hiperłącza, czyli główna idea dla której powstał Internet. Nauczymy się tworzyć listy wypunktowane oraz numerowane. Dowiemy się jak je zagnieździć oraz jak zmienić typ wypunktowania czy numerowania.

Hiperłącza i odnośniki- wstęp

Kiedy przeglądamy książki czy czytamy artykuły na stronach internetowych, natrafiamy na odwołania do innych haseł czy definicji. W takich wypadkach, aby dowiedzieć się czegoś więcej, musimy przeglądać kolejne strony książki, w poszukiwaniu jego aliansu. Aby to jednak zrobić, należy „ręcznie” przekartkować kartki, by odszukać źródło odwołania. Właśnie aby wyeliminować tego typu „pracę” czytelnika stworzono hiperłącza. Hiperłącze jest to odnośnik prowadzący do jakiegoś tematu na danej stronie lub też zupełnie innej stronie internetowej. Funkcjonuje on w ten sposób, że internauta odwiedzający stronę klika w tak zwany „gorący tekst”. Kiedy użytkownik to uczyni automatycznie zostaje przekierowany do miejsca, w które dane hiperłącze prowadzi. Do tworzenia hiperłącza służy znacznik <a> </a> (ang. Anchor) zwany „kotwicą”.

Odnośniki lokalne

Na bardzo wielu witrynach internetowych możemy znaleźć hiperłącza o nazwie „top” albo „skocz w górę”. Często pojawiają się one pod jakimiś tekstami, artykułami lub na samym dole strony itp. Kliknięcie na taki odnośnik powoduje powrót na początek witryny. Jest to jedno z najpopularniejszych zastosowań odnośników lokalnych.

Odnośniki lokalne mogą prowadzić do dowolnego miejsca, na stronie, na której się znajdują. Na przykład, na początku artykułu umieszczony jest spis treści, a w dalszej części strony występuje jego pełna treść. Spis treści może być wykonany za pomocą hiperłączy. Wówczas internauta klikający na dany punkt w spisie treści, zostanie automatycznie przeniesiony do danego akapitu, do którego został przypisany dany podpunkt. Tego typu odnośniki nazywamy lokalnymi. Zanim utworzymy taki odnośnik, musimy umieścić w dokumencie tak zwaną kotwicę, czyli oznaczyć jakoś miejsce, do którego będziemy się odwoływać. Do tworzenia kotwic używamy atrybutu id, który w HTML5 można nadać dowolnemu elementowi (dawny atrybut name znacznika <a> jest przestarzały), na przykład:

html
<h2 id="wstep">Wstęp</h2>

Chcąc tworzyć teraz odnośniki kierujące do tej kotwicy, używamy znacznika <a> tylko, że z atrybutem href . Jako jego wartość należy wpisać nazwę kotwicy (wartość atrybutu id ) poprzedzoną znakiem #.

html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
     <head>
         <meta charset="UTF-8">
         <title>Odnośniki lokalne</title>
     </head>
     <body>
         <h1>Spis treści</h1>
         <ol>
             <li><a href="#wstep">Wstęp</a></li>
             <li><a href="#podpunkt1">Hiperłącza i odnośniki</a></li>
             <li><a href="#podpunkt2">Odnośniki lokalne</a></li>
         </ol>
         <br />
         <h2 id="wstep">Wstęp</h2>
         <p>
             Na bardzo wielu witrynach internetowych możemy znaleźć hiperłącza o nazwie "top" albo "skocz w górę". Często pojawiają
             się one pod jakimiś tekstami, artykułami lub na samym dole strony itp. Kliknięcie na taki odnośnik powoduje powrót na
             początek witryny. Jest to jedno z najpopularniejszych zastosowań odnośników lokalnych.
         </p>
         <br />
         <h2 id="podpunkt1">Hiperłącza i odnośniki</h2>
         <p>
             Kiedy przeglądam książki, czy czytamy artykuły na stronach internetowych, natrafiamy na odwołania do innych haseł, czy
             definicji. W takich wypadkach, aby dowiedzieć się czegoś więcej, musimy przeglądać kolejne strony książki, w
             poszukiwaniu jego aliansu. Aby to jednak zrobić, należy "ręcznie" przekartkować kartki, by odszukać źródło odwołania...
         </p>
         <br />
         <h2 id="podpunkt2">Odnośniki lokalne</h2>
         <p>
             Odnośniki lokalne mogą prowadzić do dowolnego miejsca, na stronie, na której się znajdują. Na przykład, na początku
             artykułu umieszczony jest spis treści, a w dalszej części strony występuje jego pełna treść.
             Spis treści może być wykonany za pomocą hiperłączy...
         </p>
     </body>
</html>
lekcja2

O listach numerowanych (zastosowanych w powyższym przykładzie) będzie można poczytać w dalszej części artykułu.

Jak widać, na obrazku przeglądarka wyświetla hiperłącza w kolorze niebieskim i z podkreśleniem. Po tym właśnie można rozpoznać, czy dany zwrot/słowo jest odnośnikiem i można na niego kliknąć. Kiedy klikniemy w dany punkt spisu treści zostaniemy automatycznie przeniesieni do odpowiedniego akapitu.

Aby zaobserwować „przeniesienie”, akapit do którego mamy zamiar przejść nie może być widoczny w oknie przeglądarki.

Odnośniki do podstron serwisu internetowego

Do tej pory tworzone przez nas strony, były bardzo proste. Składały się one z pojedynczych plików. W praktyce na jedną stronę internetową składa się po kilka a nawet kilkanaście tysięcy podstron. Gdyby poprzednią stronę zbudować inaczej, czyli rozdzielić artykuły na osobne strony, to mielibyśmy trzy pliki html. Jeden odpowiedzialny za „wstęp” drugi za „hiperłącza” a trzeci za „odnośniki lokalne”. Wykonajmy teraz bardzo proste ćwiczenie:

  1. Stwórz trzy pliki: index.html, hiperlacza.html i lokalne.html,
  2. W każdym z plików umieść po jednym temacie index (wstęp), hiperlacza (Hiperłącza i odnośniki), lokalne (odnośniki lokalne),
  3. We wszystkich plikach na początku, umieść „menu główne”. Jest ono bardzo podobne to tego, które robiliśmy przy poprzednich przykładach.

Menu główne:

html
<a href="/index.html">Strona główna (wstęp)</a><br />
<a href="/hiperlacza.html">Hiperłącza i odnośniki</a><br />
<a href="/lokalne.html">Odnośniki lokalne</a>

Index.html

html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
     <head>
         <meta charset="UTF-8">
         <title>Strona główna (wstęp)</title>
     </head>
     <body>
         <a href="/index.html">Strona główna (wstęp)</a><br />
         <a href="/hiperlacza.html">Hiperłącza i odnośniki</a><br />
         <a href="/lokalne.html">Odnośniki lokalne</a>
         <br />
         <br />
         <h1>Wstęp</h1>
         <p>
             Na bardzo wielu witrynach internetowych możemy znaleźć hiperłącza o nazwie "top" albo "skocz w górę". Często pojawiają
             się one pod jakimiś tekstami, artykułami lub na samym dole strony itp. Kliknięcie na taki odnośnik powoduje powrót na
             początek witryny. Jest to jedno z najpopularniejszych zastosowań odnośników lokalnych.
         </p>
     </body>
</html>

Hiperlacza.html

html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
     <head>
         <meta charset="UTF-8">
         <title>Hiperłącza i odnośniki</title>
     </head>
     <body>
         <a href="/index.html">Strona główna (wstęp)</a><br />
         <a href="/hiperlacza.html">Hiperłącza i odnośniki</a><br />
         <a href="/lokalne.html">Odnośniki lokalne</a>
         <br />
         <br />
         <h1>Hiperłącza i odnośniki</h1>
         <p>
             Kiedy przeglądam książki, czy czytamy artykuły na stronach internetowych, natrafiamy na odwołania do innych haseł, czy
             definicji. W takich wypadkach, aby dowiedzieć się czegoś więcej, musimy przeglądać kolejne strony książki, w poszukiwaniu jego
             aliansu. Aby to jednak zrobić, należy "ręcznie" przekartkować kartki, by odszukać źródło odwołania…
         </p>
     </body>
</html>

Lokalne.html

html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
     <head>
         <meta charset="UTF-8">
         <title>Odnośniki lokalne</title>
     </head>
     <body>
         <a href="/index.html">Strona główna (wstęp)</a><br />
         <a href="/hiperlacza.html">Hiperłącza i odnośniki</a><br />
         <a href="/lokalne.html">Odnośniki lokalne</a>
         <br />
         <br />
         <h1>Odnośniki lokalne</h1>
         <p>
             Odnośniki lokalne mogą prowadzić do dowolnego miejsca, na stronie, na której się znajdują. Na przykład, na początku
             artykułu umieszczony jest spis treści, a w dalszej części strony występuje jego pełna treść. Spis treści może być wykonany za
             pomocą hiperłączy...
         </p>
     </body>
</html>

Jak teraz można się przekonać, klikając na poszczególny link, przeglądarka internetowa wyświetla kolejne podstrony jakie stworzyliśmy.

Odnośniki do stron zewnętrznych

Nauczyliśmy się już tworzyć odnośniki do podstron naszego serwisu internetowego, wiemy także, jak stworzyć odnośniki lokalne wewnątrz pojedynczego dokumentu. Czasami jednak zachodzi potrzeba do stworzenia odnośników zewnętrznych prowadzących do innych serwisów internetowych. Jak wstawić taki odnośnik? Bardzo prosto, wystarczy w wartość atrybuty href wstawić pełny adres URL- na przykład:

html
<a href="http://cba.pl">Darmowy Hosting</a>

Jeżeli czytelnik kliknie na tak zwany „gorący tekst” w tym wypadku „darmowy hosting”, to zostanie automatycznie przeniesiony na stronę „cba.pl”.

W języku HTML możemy również tworzyć odnośniki do adresów E-mail. W takim wypadku wystarczy zamiast atrybutu href wpisać adres e-mail, poprzedzając go słowem „mailto”- na przykład: <a href="mailto:admin@admin.pl">Wyślij wiadomość E-mail</a> . Po kliknięciu na ten link zostanie uruchomiony domyślny program pocztowy, a w polu adres zostanie wpisany podany adres E-mail.

Aby automatycznie dodać również temat, do formularza wysyłającego daną wiadomość e-mailową należy wprowadzić drobną modyfikację kodu: <a href=”mailto:admin(at)admin.pl?Subject= Uwagi do strony WWW”>Wyślij wiadomość E-mail</a> . Tak zmieniony kod spowoduje wstawienie adresu e-mail oraz tematu wiadomości (Uwagi do strony WWW).

Tekst, który jest odnośnikiem czyli objęty jest znacznikiem <a> </a> to tak zwany anchor tekst. Właśnie na niego klikamy zawsze myszą. Możemy wpisać tam dowolny tekst, jednak dobrym zwyczajem jest opisanie dokładnie tego czego się tyczy. Umieszczając w dokumencie odnośnik do pobrania poradniku video, lepiej jest zamieścić taki kod: <a href="video.rar">jak napisać stronę WWW (poradnik video)</a> , niż:zobacz poradnik <a href="video.rar">video</a> . W pierwszym przykładzie anchor tekst to: „jak napisać stronę WWW (poradnik video)” a w drugim: „video”. Tworzenie poprawnych anchor tekst znacząco wpływa na pozycjonowanie strony w wyszukiwarkach (SEO). Czyli technikę mającą na celu wypromowanie strony jak najwyżej w wynikach wyszukiwania przeglądarek internetowych (takich jak Google).

Kiedy tworzymy odnośniki w sposób opisany dotychczas, zawsze po kliknięciu na dane hiperłącze strona otwiera się w tym samym oknie. Jeśli zatem umieszczamy link polecający jakąś tam stronę WWW- to kiedy użytkownik kliknie na niego automatycznie opuści naszą witrynę. Czasami jednak, chcielibyśmy aby internauta po kliknięciu na odnośnik nie opuszczał dotychczasowej strony WWW. Istnieje kilka opcji otwarcia nowej witryny przy użyciu atrybutu target w znaczniku <a> . Atrybut ten może przyjąć wartości:

  • _blank – nowa karta (lub nowe okno),

  • _top – okno najwyższego poziomu (dawniej: z pominięciem ramek),

  • dowolna nazwa – okno lub karta o nazwie wpisanej w atrybucie target- na przykład:
    <a href="http://cba.pl" target="_blank">Darmowy Hosting</a>.

Listy punktowane

Podczas redagowania wielu artykułów na stronie WWW, zachodzi dość często potrzeba użycia list. Są to z reguły listy wypunktowań (nie numeryczne) oraz numeracji (numeryczne). Dowiemy się teraz jak stworzyć, oba rodzaje list w języku HTML. Do tworzenia list punktowanych używamy dwóch znaczników. Pierwszy z nich to para <ul> </ul> . Znacznikami tymi obejmujemy tekst który ma zostać wypunktowany. Natomiast poszczególne podpunkty obejmujemy parą znaczników <li> ... </li>.

Za typ punktowania odpowiada dziś bardzo fajna właściwość CSS o nazwie list-style-type (atrybut type znacznika <ul> jest w HTML5 przestarzały). Kiedy list-style-type ma wartość disc podpunkty wyglądają w sposób domyślny.

html
<ul>
     <li>Podpunkt 1</li>
     <li>Podpunkt 2</li>
     <li>Podpunkt 3</li>
</ul>

lekcja2-podpunktySą to okrągłe wypełnione kółeczka, kiedy natomiast przyjmie wartość circle- kółeczka wypunktowań nie będą pełne. Właściwość ta może przyjąć również wartość square i wówczas znakiem wypunktowania będą kwadraciki.

Zagnieżdżanie wykazu wypunktowań i numerowań

Listy wypunktowań i numerowań można w sobie zagnieżdżać. Aby to zrobić wystarczy tylko pomiędzy znacznikami <li></li> rozpocząć kolejną listę.

html
<ol type="A">
     <li>Podpunkt A</li>
     <li>Podpunkt B</li>
     <li>Podpunkt C
         <ol type="I">
             <li>Podpunkt C.I</li>
             <li>Podpunkt C.II</li>
             <li>Podpunkt C.III
                 <ul>
                     <li>Podpunkt C.III.&bull;</li>
                     <li>Podpunkt C.III.&bull;</li>
                 </ul>
             </li>
             <li>Podunkt C.IV</li>
         </ol>
     </li>
     <li>Podpunkt D</li>
     <li>Podpunkt E</li>
</ol>
lekcja2-zagniezdzanie

Lista definicji

Oprócz wykazów numerowanych i nienumerowanych możemy jeszcze stworzyć za pomocą HTML-u listy definicji (zwane również „słownikiem”). Listy tego typu stosuje się kiedy chcemy wyświetlić listę haseł oraz ich definicji, czyli opisu.

Każda lista definicji objęta jest znacznikami <dl> </dl>. W skład takiej listy wchodzą hasła oraz ich definicje (opisy). Hasła obejmujemy znacznikami <dt> </dt> , a opisy (definicje) znacznikami <dd> </dd>.

html
<dl>
    <dt>HTML</dt>
    <dd>Hypertext Markup Language</dd>
    <dt>CSS</dt>
    <dd>Cascading Style Sheets</dd>
    <dt>JavaScript</dt>
    <dd>Język skryptowy</dd>
</dl>
lekcja2-definicje