:~$ newsletter --subscribe
cat ~/artykuly/frontend/podstawowy-szkielet-strony-internetowej-oparty-o-html-5.md

Szablon strony WWW w HTML5: gotowy szkielet krok po kroku

HTML 5 został już oficjalnie uznany przez W3C za standard, którym webmasterzy mogą bez żadnych obaw posługiwać się przy budowie stron internetowych. W stosunku do poprzednich wersji zmieniło się kilka rzeczy z korzyścią dla web developerów. Przyjrzyjmy się więc, jak poprawnie zbudować podstawowy szkielet naszej strony internetowej, który potem będziemy rozbudowywać wraz z rozwojem serwisu…

W naszym kodzie wykorzystamy podstawowe znaczniki HTML 5, między innymi:

  • <!doctype html> – prolog,
  • <meta charset="UTF-8" /> – ustalenie kodowania znaków,
  • <header> </header> – nagłówek,
  • <nav> </nav> – menu,
  • <article> </article> – artykuł (zawiera nagłówki, tekst itd.),
  • <section> </section> – główna część witryny (główna kolumna),
  • <aside> </aside> – elementy uzupełniające (np. boczna kolumna z widgetami),
  • <footer> </footer> – stopka.

Podstawowa struktura dokumentu HTML

Jak pewnie większość osób wie, strona internetowa ma swój ściśle określony szkielet. Nie chodzi mi tutaj o nagłówek czy stopkę oraz inne elementy widoczne dla internauty ale o „głowę” (ang. head) oraz „ciało” (ang. body) budowanej witryny WWW. Te dwa elementy nie są widoczne „gołym okiem” dla przeciętnej osoby ale są bardzo ważne w tworzeniu stron internetowych.

To właśnie w sekcji head umieszczamy informacje między innymi o kodowaniu znaków, tytule, słowach kluczowych czy informacje o dołączonych arkuszach stylów. Natomiast w sekcji body zapisujemy wszystko to co ma być widoczne dla internauty czyli nagłówek, menu główne, stopkę itd. Nasz podstawowy kod z dodanym oczywiście prologiem (informacją o języku jaki używamy czyli HTML’u 5) wygląda następująco:

html
<!doctype html>
<html>
     <head>
     </head>
     <body>
     </body>
</html>

W poprzedniej wersji HTML’a musielibyśmy się trochę bardziej rozpisać, ale nie ma sensu obecnie wracać do przestarzałych technologii.

Kodowanie znaków

Pewnie każdy z was spotkał się kiedyś z tak zwanymi „krzakami” zastępującymi polskie litery (ą, ę, ł, ń, ó, ż, ź itd.). Błąd ten jest spowodowany złym kodowaniem dokumentu, które ustala się właśnie w sekcji head. Najlepiej jest po prostu zadeklarować kodowanie UTF-8, które właśnie obsługuje język polski. W HTML 5 robi się to naprawdę całkiem przyjemnie (w przeciwieństwie do poprzedniej wersji) wpisując w znaczniki HEAD taki kod:

html
<meta charset="UTF-8" />

Cały szkielet strony napisany do tej pory:

html
<!doctype html>
<html>
     <head>
          <meta charset="UTF-8" />
     </head>
     <body>
     </body>
</html>

Teraz możemy bez przeszkód używać polskich znaków w witrynie WWW.

Tytuł strony

Dodanie tytułu strony wyświetlającego się na górnym pasku przeglądarki internetowej jest bardzo proste i analogiczne do wcześniejszych wersji HTML’a. Musimy po prostu użyć znacznika <title> </title> w sekcji head:

html
<title>Tytuł strony...</title>

Zadbajmy od razu o dwie rzeczy, które w 2013 roku bywały pomijane, a dziś są standardem. Po pierwsze deklarujemy język dokumentu w znaczniku <html lang="pl">, co pomaga przeglądarkom, czytnikom ekranu i wyszukiwarkom. Po drugie dodajemy znacznik viewport, dzięki któremu strona poprawnie skaluje się na telefonach (wrócimy do tego w sekcji o responsywności). Nasz kod wygląda teraz tak:

html
<!doctype html>
<html lang="pl">
     <head>
          <meta charset="UTF-8" />
          <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1" />
          <title>Tytuł strony...</title>
     </head>
     <body>
     </body>
</html>

Nasz kod możemy zapisać już w jakimś pliku z rozszerzeniem .html i uruchomić go w przeglądarce (klikając dwa razy na ikonę). Do zapisu naszego kodu, możemy użyć dowolny edytor tekstowy jak notatnik (odradzam użycie notatnika, ze względu na problemy z kodowaniem znaków) bądź Notepad++ albo coś bardziej rozbudowanego na przykład Visual Studio Code.

Efekt naszego kodu po uruchomieniu w przeglądarce Google Chrome:

strona1

Na tę chwilę nie będziemy wracać już do głowy dokumentu HTML, w dalszej części tego artykułu zajmiemy się elementami wizualnymi.

Ciało dokumentu HTML

Jak już wspomniałem w sekcji body umieszcza się elementy widoczne dla internauty. Nie będziemy się tu rozdrabniać nad szczegółami i od razu napiszmy pełny kod z wykorzystaniem znaczników wspomnianych na początku tego artykułu:

html
<!doctype html>
<html lang="pl">
     <head>
          <meta charset="UTF-8" />
          <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1" />
          <title>Tytuł strony...</title>
     </head>
     <body>
          <header>
               Nagłówek
          </header>
          <nav>
               Menu główne
          </nav>
          <section>
               <article>
                    Zawartość artykułu
               </article>
          </section>
          <aside>
               Kolumna boczna
          </aside>
          <footer>
               Stopka
          </footer>
     </body>
</html>

Jak widać na początku mamy oczywiście nagłówek (header), poniżej menu główne (nav) dalej kolumnę główną (section) w której jest artykuł (article) oraz kolumnę boczną (aside) i na samym dole stopkę (footer). W ten sposób zbudowana jest większość stron internetowych (przykładem jest ten blog).

Po uruchomieniu powyższego kodu w przeglądarce WWW otrzymamy taki efekt:

strona2

Na razie nie mamy nic specjalnego (kod ten trzeba jeszcze ostylować) ale już pierwsze rzeczy możemy zauważyć. Jak widać wszystko zostało ułożone jedno pod drugim, stało się tak gdyż elementy: header, nav, section, article, aside oraz footer są blokowe czyli układają się jeden na drugim. Poniżej pokażę, jak „zaburzyć” ten układ i ustawić elementy w kolumnach za pomocą nowoczesnego CSS.

Gotowy szablon dwukolumnowy

Mając już semantyczny szkielet, zbudujmy z niego kompletny, gotowy do użycia szablon strony. Zaczniemy od układu dwukolumnowego: jedna kolumna to menu, druga na główną treść wraz z kolumną boczną. Graficznie prezentuje się on tak:

szablon dwukolumnowy

Kiedyś takie układy budowało się na właściwości float i sztywnej szerokości w pikselach. Dziś jest to znacznie prostsze, bo wykorzystamy Flexbox, który sam rozkłada kolumny obok siebie. Kod HTML pozostaje semantyczny (używamy <main> i <aside> zamiast anonimowych <div>):

html
<body>
     <header>Nagłówek</header>
     <nav>Menu główne</nav>

     <div class="layout">
          <main>Główna treść</main>
          <aside>Kolumna boczna</aside>
     </div>

     <footer>Stopka</footer>
</body>

A oto style CSS, które układają treść i kolumnę boczną obok siebie:

css
* {
     box-sizing: border-box;
}

body {
     max-width: 1200px;
     margin: 0 auto;
     font-family: system-ui, sans-serif;
}

header, footer {
     background-color: #888;
     padding: 20px;
}

.layout {
     display: flex;
     gap: 20px;
}

main {
     flex: 1;              /* zajmuje całą wolną przestrzeń */
}

aside {
     flex: 0 0 260px;      /* stała szerokość kolumny bocznej */
     background-color: #eee;
     padding: 20px;
}

Kilka słów wyjaśnienia. Regułą box-sizing: border-box sprawiamy, że marginesy wewnętrzne nie powiększają elementów. Blok body ograniczamy do 1200px i centrujemy na ekranie (margin: 0 auto). Kontener .layout ustawiamy jako display: flex, i to on sprawia, że <main> i <aside> stają obok siebie. Kolumna główna dostaje flex: 1 (rozciąga się na całą wolną szerokość), a boczna dostaje flex: 0 0 260px (stała szerokość). Właściwość gap dodaje odstęp między kolumnami bez kombinowania z marginesami.

Gotowy szablon trzykolumnowy

Szablon trzykolumnowy zawiera trzy pionowe kolumny, zwykle dwie wąskie po bokach i jedną szeroką na główną treść. Graficznie wygląda tak:

szablon trzykolumnowy

Tym razem sięgniemy po CSS Grid, narzędzie stworzone właśnie do układów siatkowych. Kod HTML jest analogiczny, dokładamy tylko drugą kolumnę boczną:

html
<div class="layout">
     <aside class="left">Lewa kolumna</aside>
     <main>Główna treść</main>
     <aside class="right">Prawa kolumna</aside>
</div>

Cała magia dzieje się w jednej linii CSS. Właściwość grid-template-columns definiuje trzy kolumny: dwie o stałej szerokości 200px i środkową 1fr, która wypełnia resztę:

css
.layout {
     display: grid;
     grid-template-columns: 200px 1fr 200px;
     gap: 20px;
}

.left, .right {
     background-color: #eee;
     padding: 20px;
}

Jednostka 1fr (od ang. fraction) oznacza „jedną część dostępnej przestrzeni”, a kolumna środkowa bierze wszystko, co zostanie po odjęciu dwóch bocznych. Chcąc dodać czwartą kolumnę, wystarczy dopisać kolejną wartość do grid-template-columns. Tyle. Nie ma tu ani jednego float czy liczenia szerokości ręcznie.

Responsywność, czyli strona dobrze wyglądająca na telefonie

W 2013 roku strony projektowano pod jedną sztywną szerokość (najczęściej 1004 lub 1346 pikseli, pod ówczesne monitory). Dziś to już nie wystarcza, bo ruch z telefonów dawno przewyższył ten z komputerów, więc szablon musi dopasowywać się do każdego ekranu. Podejście, w którym układ reaguje na szerokość okna, nazywamy responsive web design.

Fundamentem jest wspomniany wcześniej znacznik viewport w sekcji head, bez niego telefon udaje szeroki ekran i zmniejsza całą stronę:

html
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1" />

Drugim elementem jest media query, reguła CSS, która włącza się dopiero poniżej wybranej szerokości. Poniżej 768 pikseli (typowa granica dla tabletów i telefonów) zwijamy kolumny jedna pod drugą, żeby nie trzeba było przewijać strony w poziomie. Dla szablonu na Flexboksie:

css
@media (max-width: 768px) {
     .layout {
          flex-direction: column;   /* kolumny jedna pod drugą */
     }

     aside {
          flex-basis: auto;         /* boczna kolumna na całą szerokość */
     }
}

A dla szablonu na Gridzie wystarczy zamienić siatkę na jedną kolumnę:

css
@media (max-width: 768px) {
     .layout {
          grid-template-columns: 1fr;   /* wszystko w jednej kolumnie */
     }
}

Na szerokim ekranie użytkownik zobaczy więc pełny układ kolumnowy, a na telefonie te same sekcje ustawią się wygodnie jedna pod drugą, bez poziomego przewijania i bez osobnej wersji mobilnej strony.

Tym sposobem zbudowaliśmy kompletny szkielet witryny WWW opartej o HTML 5: od głowy dokumentu, przez semantyczne ciało, aż po gotowe, responsywne szablony dwu- i trzykolumnowe. To solidna baza, którą na dalszych etapach prac można rozbudowywać o nowe elementy i wypełniać treścią.

Kolejne części serii

Szkielet mamy gotowy, ale to dopiero początek budowy strony. W kolejnych częściach serii rozwijam go dalej:

Łukasz Dudziński
Łukasz Dudziński · założyciel i autor
Pasjonat informatyki, a zwłaszcza programowania. Zwariowany maniak na tle nowych technologii oraz komputerów. W wolnych chwilach bloger... więcej-o-mnie →
ls ~/artykuly/powiazane --limit 3
komentarze --count 10
rss dla komentarzy →
sj e-biznes2015-02-27 ·

Wszystko ślicznie ładnie. Może coś w temacie snippetów? Jak sobie z nimi radzić?

lukas1242015-02-27 ·

Wszystko będzie w kolejnych częściach ;) Obecnie chcę opisać parę rzeczy z SQL i potem będę opisywał kolejne rzeczy z HTML 5 ;)

Elo melo2015-06-16 ·

Jak wstawić obrazek leniwca?

lukas1242015-06-16 ·

< img src="adresObrazka" / >

Mrowa3782021-02-19 ·

Najlepiej otworzyć za pomocą danej przeglądarki plik jpg i skopiować w górnym pasku przeglądarki ścieżkę pliku z dysku tak jak ja to zrobiłem i po kłopocie :-D

Łukasz Dudzińskiautor2021-02-19 ·

Tylko pamiętajcie, że po załadowaniu strony na serwer, taki adres nie będzie poprawny.

Zdzisław2021-12-01 ·

Ale Panie. Trzeba było napisać, że nazwa strony to index.html

mariola2024-04-11 ·

siemaneczkoooo

mango2026-11-09 ·

moja strona nie działa, link: localhost:8000

Łukasz Dudzińskiautor2026-11-10 ·

Hej mango,

Jeśli chodzi o sam kod HTML, to możesz po prostu otworzyć plik z rozszerzeniem .html w przeglądarce. Nie potrzebujesz do tego lokalnego serwera.

Pozdrawiam :)

dodaj-komentarz

Komentarze są moderowane. Podane dane przetwarzamy wyłącznie w celu publikacji komentarza (polityka prywatności).