Instrukcja warunkowa IF (jeżeli), jest bardzo często wykorzystywana przez programistów. Dzięki temu elementowi języka Pascal, możemy na przykład dorobić zabezpieczenie w naszym poprzednim programie, które uniemożliwi dzielenie przez 0, a to tylko jedno z możliwych zastosowań.
Ogólna składnia instrukcji warunkowej IF wygląda tak (wersja skrócona):
IF (warunek) THEN instrukcja-1;Oraz druga wersja (dłuższa):
IF (warunek) THEN instrukcja-1 ELSE instrukcja-2; {UWAGA! - po instrukcji-1 nie ma średnika, ponieważ to nie jest koniec IF'a}Zasada działania powyższego kodu jest bardzo prosta. „Instrukcja-1” zostanie wykonana tylko wtedy, kiedy podany warunek zwróci true (tzn. będzie prawdziwy np. 2 > 1). Natomiast w drugiej wersji (dłuższej), jest taka różnica, że w wypadku, gdy podany warunek zwróci false (tzn. będzie nieprawdziwy np. 2 < 1), to zostanie wykonana „Instrukcja-2„.
IF (2 > 1) THEN wykonaj jeżeli prawda;IF (2 > 1) THEN wykonaj jeżeli prawda ELSE wykonaj jeżeli fałsz;Jeżeli kod po słowie THEN lub ELSE, będzie zawierał kilka funkcji tzn. będzie bardziej złożony należy go wtedy zamknąć w tzw. klamry (BEGIN i END;):
IF (1 > 0) THEN
BEGIN
instrukcja-1;
instrukcja-2;
END {UWAGA! - TU NIE MA ŚREDNIKA PONIEWAŻ TO NIE JEST KONIEC INSTRUKCJI IF}
ELSE
BEGIN
instrukcja-3;
instrukcja-4;
END; {UWAGA! - TUTAJ JEST ŚREDNIK PONIEWAŻ ZAKOŃCZYŁA SIĘ INSTRUKCJA IF}Wróćmy teraz do naszego programu, który dzieli liczby:
program kalkulator;
uses crt;
var
liczba1,liczba2,wynikDodawania,wynikOdejmowania,wynikDzielenia,wynikMnozenia:integer;
begin
ClrScr; {czyścimy ekran}
write('Podaj pierwszą liczbę: ');
readln(liczba1);
write('Podaj drugą liczbę: ');
readln(liczba2);
wynikDodawania := liczba1 + liczba2; { dodawanie }
wynikOdejmowania := liczba1 - liczba2; { odejmowanie }
wynikDzielenia := liczba1 div liczba2; { dzielenie całkowite - pamiętaj, że nie można dzielić przez 0! }
wynikMnozenia := liczba1 * liczba2; { mnożenie }
writeln('Wynik dodawania: ', wynikDodawania);
writeln('Wynik odejmowania: ', wynikOdejmowania);
writeln('Wynik dzielenia: ', wynikDzielenia);
write('Wynik mnożenia: ', wynikMnozenia);
repeat until keyPressed; {oczekujemy na wciśnięcie przycisku}
end.Musimy w nim zastosować instrukcję warunkową, która sprawdzi czy zmienna – „liczba2„, która jest dzielnikiem jest różna od 0.
program kalkulator;
uses crt;
var
liczba1,liczba2,wynikDodawania,wynikOdejmowania,wynikDzielenia,wynikMnozenia:integer;
begin
ClrScr; {czyścimy ekran}
write('Podaj pierwszą liczbę: ');
readln(liczba1);
write('Podaj drugą liczbę: ');
readln(liczba2);
wynikDodawania := liczba1 + liczba2; { dodawanie }
wynikOdejmowania := liczba1 - liczba2; { odejmowanie }
{INSTRUKCJA IF}
if (liczba2 <> 0) THEN {sprawdzamy czy dzielnik jest różny od 0}
wynikDzielenia := liczba1 div liczba2 {UWAGA! - tu nie ma średnika bo to nie jest koniec instrukcji IF}
ELSE writeln('Nie można dzielić przez 0!'); {koniec IF}
{KONIEC IF'a}
wynikMnozenia := liczba1 * liczba2; { mnożenie }
writeln('Wynik dodawania: ', wynikDodawania);
writeln('Wynik odejmowania: ', wynikOdejmowania);
writeln('Wynik dzielenia: ', wynikDzielenia);
write('Wynik mnożenia: ', wynikMnozenia);
repeat until keyPressed; {oczekujemy na wciśnięcie przycisku}
end.Teraz po wprowadzeniu drobnych modyfikacji, program został zabezpieczony przed dzieleniem przez 0.
Instrukcję warunkową IF jak każdą inną instrukcję można również zagnieżdżać:
if warunek-1 then instrukcja-1 {pamiętaj o...}
else {...braku średnika!}
if warunek-2 then {...oraz wcięciach}
instrukcja-2 {a to już tyczy się drugiego IF'a}
else
{itd........}Drabinka warunków: else if
Gdy możliwości jest więcej niż dwie, warunki łączymy w drabinkę. Pascal pozwala pisać else if bez dodatkowych bloków begin-end:
if ocena >= 90 then
Writeln('Bardzo dobry')
else if ocena >= 75 then
Writeln('Dobry')
else if ocena >= 50 then
Writeln('Dostateczny')
else
Writeln('Niedostateczny');Warunki sprawdzane są od góry i wygrywa PIERWSZY prawdziwy, dlatego kolejność ma znaczenie: zaczynamy od najostrzejszego progu.
Klasyczny błąd Pascala: średnik przed else
Najczęstsza pomyłka początkujących w tym języku. Średnik KOŃCZY instrukcję if, więc postawiony przed else odcina go od warunku i kompilator zgłasza błąd:
if a > 0 then
Writeln('dodatnia'); { <- ten srednik psuje program }
else
Writeln('niedodatnia');
if a > 0 then
Writeln('dodatnia') { poprawnie: bez srednika przed else }
else
Writeln('niedodatnia');Kilka instrukcji pod warunkiem: begin i end
Po then lub else może stać tylko JEDNA instrukcja. Gdy potrzebujemy kilku, spinamy je w blok begin-end:
if b <> 0 then
begin
wynik := a / b;
Writeln('Wynik: ', wynik:4:2);
end
else
Writeln('Nie dziel przez zero!');Bez begin-end pod warunek podpięłaby się tylko pierwsza linia, a druga wykonywałaby się ZAWSZE, co bywa źródłem trudnych do zauważenia błędów. Ta sama konstrukcja występuje w niemal każdym języku: w C++ rolę begin-end pełnią nawiasy klamrowe, a odpowiednik if-else opisany tu dla Pascala działa identycznie, tylko z warunkiem w nawiasach okrągłych.



// brak komentarzy — bądź pierwszy