Zmienne to najważniejszy element języka programowania. Zmienna (ang. var), to pewnego rodzaju kontener na dane, gdzie możemy zapisać różne informacje, a następnie w prosty sposób z nich skorzystać.
Pamiętajmy o tym iż każda zmienna zaimplementowana w C++ musi mieć określony typ danych. Podstawowymi typami dostępnym w języku C++ są:
Typy całkowite
| Typ zmiennej | Zakres | Rozmiar w pamięci [bajty] |
|---|---|---|
| Short Int | (-32768 – 32767) | 2 |
| Int | (-2147483648 – 2147483647) | 4 |
| Long Int | (-9223372036854775808 – 9223372036854775807) | 8 |
| Unsigned short int | (0 – 65535) | 2 |
| Unsigned long long int | (0 – 18446744073709551615) | 8 |
| Char | (-128 – 127) | 1 |
| Unsigned char | (0 – 255) | 1 |
Typy zmiennoprzecinkowe
| Typ zmiennej | Zakres | Rozmiar w pamięci [bajty] |
|---|---|---|
| Float | 3.4E +/- 38 (7 cyfr) | 4 |
| Double | 1.7E +/- 308 (15 cyfr) | 8 |
| Long double | 1.7E +/- 308 (15 cyfr) | 8 |
C++ oferuje również:
- Zmienne typu bool – przyjmują one wartość typu true lub false i zajmują 1 bajt w pamięci komputera,
- Zmienne typu string – przyjmuje ona tekst (uwaga: użycie zmiennej typu string wymaga dołączenia nagłówka „string” #include <string>).
Znamy już typy zmiennych, napiszmy więc prosty program w którym zastosujemy zmienne do zapisania liczby podanej przez użytkownika, a następnie jej wyświetlenia:
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
system("cls"); //czyścimy ekran
cout << "Podaj liczbe: "; //wyświetlamy komunikat
int liczba; //deklarujemy zmienną liczba typu int
cin >> liczba; //zapisujemy podaną liczbę do zmiennej liczba
cout << "Podales liczbe: " << liczba << "\n"; //wyświetlamy zawartość zmiennej
system("pause"); //oczekujemy na wciśnięcie przycisku
}Analizując powyższy kod należy zwrócić szczególną uwagę na sposób deklarowania zmiennych:
typ nazwaZmiennej;Sposób wyświetlania zawartości zmiennych:
cout << nazwaZmiennej;Oraz metodę odczytywania danych podanych przez użytkownika:
cin >> nazwaZmiennej;Oczywiście do programu, możemy dodać funkcje takie jak system(‘’cls’’);, która czyści ekran czy system(‘’pause’’);, która oczekuje na wciśnięcie przycisku.
Nazwy zmiennych nie mogą zawierać spacji, znaków specjalnych, polskich liter oraz muszą zaczynać się od litery. Przy nadawaniu nazwy zmiennych dobrze się zastanów za co zmienna ma odpowiadać i nadaj jej nazwę, która w przyszłości ułatwi Ci pracę nad kodem.
Fot: marissa, Flickr | CC.
Sposoby inicjalizacji zmiennych
C++ pozwala nadać zmiennej wartość początkową na kilka sposobów. Poza klasycznym znakiem równości mamy też inicjalizację nawiasami klamrowymi, która jest najbezpieczniejsza, bo kompilator pilnuje w niej zwężania typów:
int a = 5; // klasycznie
int b(5); // nawiasy okrągłe
int c{5}; // nawiasy klamrowe (od C++11)
int x = 3.7; // przejdzie, x = 3 (cicha utrata ulamka!)
int y{3.7}; // BLAD kompilacji - klamry nie pozwalaja zwezic typuPamiętajmy też, że zmienna lokalna bez wartości początkowej zawiera śmieci z pamięci. Odczytanie jej przed przypisaniem to jeden z najczęstszych błędów początkujących, dlatego dobrą praktyką jest inicjalizowanie zmiennych od razu przy deklaracji.
Słowo kluczowe auto
Od C++11 typ zmiennej może wywnioskować sam kompilator na podstawie przypisywanej wartości. Służy do tego słowo kluczowe auto:
auto liczba = 42; // int
auto ulamek = 3.14; // double
auto tekst = "napis"; // const char*
auto suma = liczba + 8; // intauto nie zmienia natury języka: typ nadal jest ustalany raz, na etapie kompilacji, tylko nie musimy go wypisywać. Najbardziej przydaje się przy długich typach (na przykład iteratorach kontenerów), a przy prostych typach jak int to głównie kwestia stylu.
Stałe: const i constexpr
Nie każda „zmienna” powinna się zmieniać. Wartość, która ma pozostać stała, oznaczamy słowem const, a taką, którą da się policzyć już podczas kompilacji, słowem constexpr:
const double VAT = 0.23; // ustalane raz, np. z pliku lub stale
constexpr int ROZMIAR = 10 * 10; // policzone w czasie kompilacji
VAT = 0.08; // BLAD kompilacji - stalej nie wolno zmienicKompilator pilnuje stałych za nas, dzięki czemu przypadkowa modyfikacja kończy się błędem kompilacji zamiast trudnym do znalezienia błędem w działaniu programu.
Zasięg zmiennych
Zmienna żyje tylko wewnątrz bloku { }, w którym została zadeklarowana. Po wyjściu z bloku przestaje istnieć, a odwołanie do niej jest błędem kompilacji:
int main() {
int a = 1; // zasieg: cala funkcja main
{
int b = 2; // zasieg: tylko ten blok
cout << a + b; // OK, widac obie
}
cout << b; // BLAD - b juz nie istnieje
return 0;
}Zmienne zadeklarowane poza wszystkimi funkcjami nazywamy globalnymi. Są widoczne wszędzie, ale właśnie dlatego lepiej ich unikać: każdy fragment programu może je zmienić, co przy większym kodzie utrudnia znalezienie miejsca, gdzie wartość się popsuła. Regułą kciuka jest deklarowanie zmiennych w możliwie najmniejszym zasięgu, najbliżej miejsca użycia.



// brak komentarzy — bądź pierwszy