Na temat modelów wytwarzania oprogramowania na blogu nie pisałem zbyt wiele. Poza dość krótkim artykułem na temat organizacji pracy w projekcie IT w sumie tematyka ta nie była w ogóle poruszana. Czas więc to zmienić…

Wybrałem dwa dość popularne modele procesów wytwarzania oprogramowania, na temat których chciałbym napisać parę słów. Skupię się więc na „modelu przyrostowym” oraz „modelu spiralnym”. Na temat SCRUM’a w najbliższym czasie przygotuję osobny artykuł. Do dzieła!
Model przyrostowy
Model przyrostowy jest jedną z technik wytwarzania oprogramowania która jest stosowana między innymi jeśli klient dopuszcza dostarczanie systemu etapami w okrojonej funkcjonalności.

Fazy
- planowanie – określenie wymagań, wykonanie wstępnego projektu całości systemu,
- wybór pewnego podzbioru funkcji systemu,
- szczegółowy projekt (wg. modelu kaskadowego) oraz implementacja konkretnej części systemu, która realizuje wybrane wcześniej funkcje,
- testowanie zrealizowanego fragmentu oraz dostarczenie go klientowi,
Etapy od 1 do 4 powtarzamy do momentu dostarczenia finalnej wersji oprogramowania.
Zalety
Do zalet „modelu przyrostowego” niewątpliwe zaliczyć możemy między innymi częste kontakty z klientem, brak konieczności definicji całości wymagań w początkowej fazie projektu czy też możliwość wczesnego wykorzystania przez klienta fragmentów systemu.
Wady
Do wad możemy przypisać dodatkowy koszt pracy spowodowany niezależną realizacją fragmentów systemu lub też potencjalne trudności związane z podziałem prac.
Model Spiralny

Fazy
- planowanie,
- analiza ryzyka,
- rozwój kolejnej części projektu (konstrukcja),
- testowanie (testowanie produktu przez klienta),
Etapy od 1 do 4 powtarzamy do momentu dostarczenia finalnej wersji oprogramowania.
Zalety
Do zalet modelu spiralnego możemy zaliczyć między innymi częste kontrole jakości w kolejnych cyklach spirali, nastawienie na wykrywanie błędów i działania kontrolne, a nie zapobieganie czy też orientację na zarządzanie, czas i budżet.
Wady
Trzeba również zwrócić uwagę, że model ten nie jest do końca dopracowany, każda aplikacja powstaje w innych warunkach co nie zawsze skutkuje możliwością wdrożenia modelu spiralnego. Dodatkowo zwrócić należy uwagę na wysoki koszt usuwania błędów wykrytych w finalnych etapach procesu wytwarzania oprogramowania.
Model kaskadowy (waterfall)
Najstarszy i najprostszy z modeli: fazy następują po sobie jak woda spadająca po kaskadach, a do zakończonej fazy się nie wraca. Kolejno: analiza wymagań, projektowanie, implementacja, testowanie, wdrożenie i utrzymanie.
Zalety: prosty w zarządzaniu i wycenie, przejrzysta dokumentacja, łatwo mierzyć postęp. Wady: działający produkt pojawia się bardzo późno, a zmiana wymagań w trakcie jest kosztowna, bo wywraca ustalenia wcześniejszych faz. Dziś stosowany tam, gdzie wymagania naprawdę są stabilne, na przykład w projektach regulowanych przepisami.
Model V
Rozwinięcie kaskady, w którym każdej fazie tworzenia odpowiada faza testowania po drugiej stronie litery V: wymaganiom odpowiadają testy akceptacyjne, projektowi systemu testy systemowe, projektowi modułów testy jednostkowe. Testy planuje się więc RÓWNOLEGLE z projektowaniem, a nie po fakcie.
Zalety: jakość wbudowana od początku, ulubiony model w systemach krytycznych (medycyna, motoryzacja) i w materiałach ISTQB. Wady: te same co kaskady, czyli sztywność wobec zmian.
Model prototypowy
Zamiast spisywać wymagania na papierze, szybko buduje się działający prototyp, pokazuje użytkownikom i na bazie ich uwag tworzy właściwy produkt (prototyp zwykle ląduje w koszu). Zalety: użytkownik widzi coś namacalnego, zanim zapadną kosztowne decyzje, więc wymagania są trafniejsze. Wady: ryzyko, że „tymczasowy” prototyp stanie się produkcją, oraz koszt pracy wyrzucanej z założenia.
Podejście zwinne (Agile)
Dominujące dziś podejście, formalnie opisane w Manifeście Agile (2001). Produkt powstaje w krótkich iteracjach (w Scrumie: sprintach, zwykle 1-4 tygodnie), z których każda kończy się działającym przyrostem oprogramowania, a wymagania mogą się zmieniać między iteracjami. Najpopularniejsze ramy pracy to Scrum (role, sprinty, codzienne spotkania) i Kanban (ciągły przepływ zadań na tablicy).
Zalety: szybka reakcja na zmiany, produkt dostarcza wartość od pierwszych tygodni, stały kontakt z klientem. Wady: trudniejsza wycena całości z góry, wymaga dojrzałego zespołu i zaangażowanego klienta, a dokumentacja bywa zaniedbywana.
Porównanie i wybór modelu
| Model | Zmiany wymagań | Działający produkt | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Kaskadowy | kosztowne | na końcu | stabilne wymagania, kontrakty |
| V | kosztowne | na końcu | systemy krytyczne |
| Prototypowy | tanie na starcie | prototyp szybko | niejasne wymagania |
| Przyrostowy | umiarkowane | po każdym przyroście | duże systemy etapami |
| Spiralny | wpisane w model | iteracyjnie | projekty wysokiego ryzyka |
| Agile/Scrum | wpisane w model | co sprint | większość dzisiejszych zespołów |
Na koniec uwaga praktyczna: w realnych firmach modele rzadko występują w czystej postaci. Typowy zespół pracuje „po scrumowemu”, ale kontrakt z klientem ma harmonogram jak z kaskady, a moduły krytyczne testuje wzorem modelu V. Na kolokwium warto znać definicje, a w pracy umieć rozpoznać, która mieszanka właśnie nas otacza.
Wybór modelu to zresztą dopiero początek decyzji projektowych. O tym, jak myśleć o systemie szerzej, piszę w przewodniku po myśleniu architektonicznym, gdzie architektura oprogramowania spotyka codzienną praktykę zespołu.



// brak komentarzy — bądź pierwszy