Liczby pierwsze od dawna interesują matematyków oraz hakerów. Są one bowiem wykorzystywane do szyfrowania różnego rodzaju newralgicznych danych takich jak hasła czy numery karty kredytowych. Z nastaniem ery elektroniki ich znaczenie we współczesnej matematyce znacznie wzrosło. Liczba pierwsza jest liczbą naturalną większą od jedynki i mającą dokładnie dwa dzielniki: 1 oraz samą siebie. Do liczb pierwszych należą: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41… Jak widać nie ma żadnej zależności pomiędzy kolejnymi liczbami. Co więcej operując na coraz większych liczbach będziemy znajdować coraz mniej liczb pierwszych.
Sito Eratostenesa
Lista kroków:
- Krok 1: Ustaw wszystkie elementy tablicy liczb na true
- Krok 2: i ← 2;
- Krok 3: Jeśli i ≥ n, to idź do kroku 11;
- Krok 4: w ← i + i;
- Krok 5: Jeśli w > n, to idź do kroku 9;
- Krok 6: Tablica[w] ← false;
- Krok 7: w ← w + i;
- Krok 8: Idź do kroku 5;
- Krok 9: i ← i + 1;
- Krok 10: Idź do kroku 3;
- Krok 11: i ← 2;
- Krok 12: Jeśli i > n, to zakończ;
- Krok 13: Jeśli T[i] = true, to pisz i;
- Krok 14: i ← i + 1;
- Krok 15: Idź do kroku 12;
Pascal:
program sito_eratostenesa;
const n = 100;
var
tablica : array[2..n] of boolean;
i, w : integer;
begin
for i := 2 to n do tablica[i] := true;
i := 1;
repeat
i := i + 1;
w := 2 * i;
repeat
tablica[w] := false;
w := w + i;
until (w > n);
until i > sqrt(n);
for i := 2 to n do
begin
if (tablica[i]) then
write(i, ' ');
end;
end.
C#:
using System;
namespace ConsoleApplication
{
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
int n = 0;
Console.Write("Podaj liczbe: ");
n = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
bool[] tab = new bool[n+1];
for (int i = 2; i * i <= n; i++)
{
if (tab[i] == true)
{
continue;
}
for (int j = 2 * i; j <= n; j += i)
{
tab[j] = true;
}
}
Console.WriteLine("Liczby pierwsze z zakresu [0," + n + "]: ");
for (int i = 2; i <= n; i++)
{
if (tab[i] == false)
{
Console.Write(i + " ");
}
}
Console.ReadKey();
}
}
}
C++:
#include <iostream>
using namespace std;
const int n = 100;
bool numbersTable[n + 1];
int main()
{
for (int i = 2; i*i <= n; ++i )
{
if (numbersTable[i] == true)
continue;
for (int j = 2*i ; j <= n; j += i)
numbersTable[j] = true;
}
cout << "Liczby pierwsze z przedziału od 2 do " << n << ":" << endl;
for (int i = 2; i <= n; i++)
if (numbersTable[i] == false)
cout << i << endl;
return 0;
}Python:
Ta sama zasada w Pythonie, gdzie dzięki listom składanym zapis jest wyjątkowo zwięzły. Tym razem True oznacza liczbę pierwszą, zgodnie z listą kroków opisaną na początku:
def sito_eratostenesa(n):
liczby = [True] * (n + 1)
liczby[0] = liczby[1] = False # 0 i 1 nie sa pierwsze
for i in range(2, int(n ** 0.5) + 1): # wystarczy do pierwiastka z n
if liczby[i]:
for j in range(i * i, n + 1, i):
liczby[j] = False # wykreslamy wielokrotnosci i
return [i for i, pierwsza in enumerate(liczby) if pierwsza]
print(sito_eratostenesa(100))
# [2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97]Dlaczego sito jest tak szybkie?
Zwróćmy uwagę na dwie optymalizacje, które pojawiają się we wszystkich powyższych implementacjach. Po pierwsze zewnętrzną pętlę prowadzimy tylko do pierwiastka z n (i * i <= n). Jeśli liczba złożona ma dzielnik większy od pierwiastka, to musi mieć też dzielnik mniejszy, który został już wykreślony wcześniej. Po drugie wykreślanie wielokrotności zaczynamy od i * i, a nie od 2 * i, bo mniejsze wielokrotności (2·i, 3·i…) skreśliły już wcześniejsze liczby pierwsze.
Dzięki temu złożoność obliczeniowa sita wynosi O(n log log n), w praktyce niemal liniowo względem n. To znacznie szybciej niż sprawdzanie podzielności każdej liczby z osobna, dlatego sito Eratostenesa pozostaje najpopularniejszą metodą wyznaczania wszystkich liczb pierwszych z danego zakresu.
Java:
import java.util.ArrayList;
import java.util.Arrays;
import java.util.List;
public class Main {
public static List<Integer> sitoEratostenesa(int n) {
boolean[] pierwsza = new boolean[n + 1];
Arrays.fill(pierwsza, true);
pierwsza[0] = pierwsza[1] = false;
for (int i = 2; i * i <= n; i++)
if (pierwsza[i])
for (int j = i * i; j <= n; j += i)
pierwsza[j] = false;
List<Integer> wynik = new ArrayList<>();
for (int i = 2; i <= n; i++)
if (pierwsza[i]) wynik.add(i);
return wynik;
}
public static void main(String[] args) {
System.out.println(sitoEratostenesa(100));
}
}


// brak komentarzy — bądź pierwszy