:~$ newsletter --subscribe
cat ~/artykuly/programowanie/operatory-arytmetyczne-w-c.md

Operatory arytmetyczne w C++

Zastanawialiście się kiedyś, co można by było robić na komputerze gdyby nie było matematyki (oczywiście pomijamy fakt, że w takim wypadku komputery by w ogóle nie istniały)? Odpowiedź jest prosta: nic. Wszystkie aplikacje komputerowe oraz strony internetowe działają w oparciu o różne algorytmy, mniej lub bardziej skomplikowane.

Jednymi z najprostszych zadań matematycznych jakie możemy sobie wyobrazić i jakie może wykonać program komputerowy jest dodawanie, odejmowanie, mnożenie oraz dzielenie. W C++, jak i w innych językach programowania mamy do dyspozycji tak zwane operatory arytmetyczne, którymi są po prostu zwykłe znaki matematyczne:

Operator Opis
+ dodawanie (plus dwuargumentowy)
– odejmowanie (minus dwuargumentowy)
– zmiana znaku (minus jednoargumentowy)
* mnożenie
/ dzielenie
% dzielenie modulo
++x pre-inkrementacja (zmiennej x)
x++ post-inkrementacja (zmiennej x)
–x pre-dekrementacja (zmiennej x)
x– post-dekrementacja (zmiennej x)

Dzięki nim, program komputerowy może wykonywać różnego rodzaju obliczenia. Napiszmy więc prosty czterodziałaniowy kalkulator.

Ten prosty program demonstruje sposób działania operatorów arytmetycznych. Analizując kod, dokładnie przyjrzyj się w jaki sposób cała aplikacja działa i jaką drogę pokonują dane podczas wykonywania się programu. Możesz też zbudować bardziej skomplikowane działania na przykład: ((5-9) * 2) / (4 -2). Pamiętaj jednak o zadeklarowaniu odpowiedniego typu danych dla zmiennych, które będą zawierać wyniki.

cpp
#include <iostream>

using namespace std;

int main() {
	cout << "Podaj liczbę A:";
	int a = 0; //deklaracja i inicjalizacja zmiennej a
	cin >> a; //wczytujemy dane do zmiennej a
	cout << "Podaj liczbę B (różną od 0):";
	int b = 0; //deklaracja i inicjalizacja zmiennej b
	cin >> b; //wczytujemy dane do zmiennej b
	cout << "Wynik dodawania: " << a + b << endl //dodawania
		 << "Wynik odejmowania: " << a - b << endl //odejmowanie
		 << "Wynik dzielenia: " << a / b << endl //dzielenie
		 << "Wynik dzielenia modulo: " << a % b << endl //dzielenie modulo
		 << "Wynik mnożenia: " << a * b << endl //mnożenie
		 << "Pre-inkrementacja zmiennej a: " << ++a << endl //pre-inkrementacja
		 << "Post-inkrementacja zmiennej a: " << a++ << endl //post-inkrementacja
		 << "Pre-dekrementacja zmiennej b: " << --b << endl //pre-dekrementacja
		 << "Post-dekrementacja zmiennej b: " << b-- << endl; //post-dekrementacja
		 //endl - nowa linia

    return 0;
}

Zadania

  1. Jaki będzie wynik obliczeń wyrażeń: 4 % 9; –2-8; 4/5 % 3; 3/(5 % 2); 8 / 6; 2 / 4. Aby uzyskać wyniki nie używaj kalkulatora, ale napisz odpowiedni program w C++.

Pułapka numer jeden: dzielenie całkowite

Najczęstsze zaskoczenie początkujących: dzielenie dwóch liczb całkowitych ZAWSZE daje liczbę całkowitą, a część ułamkowa jest ucinana (nie zaokrąglana!):

cpp
cout << 5 / 2;        // 2   (nie 2.5!)
cout << 7 / 10;       // 0
cout << 5.0 / 2;      // 2.5 (wystarczy JEDEN operand zmiennoprzecinkowy)

int a = 5, b = 2;
cout << a / b;                    // 2
cout << (double)a / b;            // 2.5 - rzutowanie ratuje sytuacje
double srednia = (a + b) / 2;     // 3, nie 3.5 - dzielenie JUZ bylo calkowite!

Ostatnia linia to podstępny wariant: typ zmiennej wynikowej NIE naprawia dzielenia, bo ucięcie następuje wcześniej, w samym wyrażeniu. Rzutowanie musi objąć operand, nie wynik. Więcej o samych rzutowaniach pisałem we wpisie o operatorach rzutowania w C++.

Modulo i liczby ujemne

Operator % zwraca resztę z dzielenia całkowitego i działa TYLKO na typach całkowitych. Klasyczne zastosowania: parzystość (x % 2 == 0), zawijanie indeksu (i % rozmiar) i wyciąganie cyfr (x % 10). Jedna subtelność: dla liczb ujemnych wynik przyjmuje w C++ znak DZIELNEJ, więc -7 % 3 to -1, a nie 2, jak podpowiadałaby matematyka. Gdy potrzebujemy zawsze nieujemnej reszty, stosujemy idiom ((x % n) + n) % n.

Inkrementacja: i++ czy ++i?

Do rodziny operatorów arytmetycznych zaliczamy też jednoargumentowe ++ i --. Różnica między pre- a postinkrementacją ujawnia się, gdy operator jest częścią większego wyrażenia:

cpp
int i = 5;
cout << ++i;   // 6 - najpierw zwieksz, potem uzyj
int j = 5;
cout << j++;   // 5 - najpierw uzyj, potem zwieksz (j ma juz 6)

W samodzielnej linii (np. w pętli for) obie formy działają tak samo. Dobra praktyka: nie łączyć inkrementacji z innymi operacjami w jednym wyrażeniu, bo zapisy w stylu tab[i++] = i; są nieczytelne, a bywają wręcz niezdefiniowane.

Priorytety, czyli co policzy się najpierw

Operatory *, / i % wiążą silniej niż + i -, dokładnie jak w matematyce, a przy równym priorytecie obliczenia idą od lewej. Wyrażenie 2 + 3 * 4 daje więc 14. W razie wątpliwości nawiasy są darmowe i zawsze czytelniejsze niż pamiętanie tabeli priorytetów: (2 + 3) * 4.

udostępnij: ·
Łukasz Dudziński
Łukasz Dudziński · założyciel i autor
Pasjonat informatyki, a zwłaszcza programowania. Zwariowany maniak na tle nowych technologii oraz komputerów. W wolnych chwilach bloger... więcej-o-mnie →
ls ~/artykuly/powiazane --limit 3
komentarze --count 7
rss dla komentarzy →
Michał Światłowski2017-01-03 ·

Wiatm! Mam mały problem gdyż po wprowadzeniu kodu wyskakuje mi błąd plik 'źródłowy nie jest skompilowany’ i podkreśla mi return na czerwono

lukas1242017-01-03 ·

A coś więcej? Jaka wersja IDE?

Michał Światłowski2017-01-04 ·

Sorki że zawracam głowę pierdółkami. Działa już. Błąd w pisowni.

lukas1242017-01-04 ·

Ale u mnie czy u Ciebie?

Michał Światłowski2017-02-17 ·

U mnie

Kekeloco2022-01-24 ·

Czy operatory arytmetyczne (*,/,+,-) można zapisać jako zmienną char lub innego typu?
Mam za zadanie napisać kalkulator pobierający na wejściu operator, oraz dwie liczby i podający wynik działania.

Użyłem zmiennej char, ale nie działa poprawnie. Czy zamiast tego muszę napisać proste menu w którym 1 to mnożenie, 2 dzielenie itp? Musi być jakiś sprytniejszy sposób

Łukasz Dudzińskiautor2022-01-25 ·

Hej,

Tutaj musiałbyś faktycznie wczytywać te operatory jako typ char, a następnie sprawdzać który to operator (np. poprzez instrukcję if lub switch) i wykonywać odpowiednie działanie.

dodaj-komentarz

Komentarze są moderowane. Podane dane przetwarzamy wyłącznie w celu publikacji komentarza (polityka prywatności).